పాపాయి రాలేదు

 ఈ సారి ప్రాతినిధ్యకు పాపాయి రాలేదు . అడుగుతే నేను రాలేను నాలుగు రోజులు స్కూల్ కి వెళ్లకుంటే ఇన్కంప్లీట్ పడతాయి అన్నది . నేను దాని శ్రద్దకి  చాలా ముచ్చట పడి సరే అన్నాను . కానీ చాలా మిస్సయ్యాను . లోలోపల చాలా గర్వంగా వుంటుంది దాని స్వంత నిర్ణయ శక్తికి .ఆవిష్కరణ ఫోటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు  prathinidhya.blogspot.in

సత్యవతి గారి ముందు మాట

అడిగిన వెంటనే సరళంగా స్పందించి ప్రాతినిధ్యకు ముందు మాట రాసి ఇచ్చిన సత్యవతి గారికి హృదయ పూర్వక కృతజ్ఞతలు . అలాగే ''నమస్తే తెలంగాణా ''లో ప్రచురించిన కట్టా శేఖర్ రెడ్డి గారికి ధన్యవాదాలు . 

కథతో ఒక రోజు కి సహృదయ ఆహ్వానం

ఆకుపచ్చటి జ్ఞాపకాల ఇంద్ర ధనుస్సు ...!

సరి కొత్త కాపురం

హాల్లో చాప

చాప నిండుగా పుస్తకాలూ

గాలి కెగిరే కాయితాలూ

కావాలని కూరుకుపోయే మనసూ ,బుద్దీ

మగ కాఫీ

అప్పుడప్పుడూ గైడ్ వేసే నాలుగు అక్షింతలూ

అందమైన యూనివర్సిటీ

తెలుగు డిపార్ట్మెంట్ ఫస్టూ ,హ్యుమానిటీస్ సెకండూ

వెరసి ఆకుపచ్చటి జ్ఞాపకాల ఇంద్ర ధనుస్సు నా ఈ పుస్తకం

[నా పీ హెచ్ డీ పరిశోధన
''తెలుగు ముస్లిం రచయితలు -సమాజం-సంస్కృతి''

.దానికి మంచి కాలం ఎప్పుడొస్తుందో మరి :))]



పి .ఎస్ : హైదరాబాద్ లో చదువుకున్నన్ని రోజులూ మా నాన నేనెప్పుడు ఇంటికి వెళ్లాలనుకున్నా రాత్రంతా నెల్లూరు నుండి ప్రయాణం చేసి హైదరాబాద్ కి వచ్చి మళ్ళీ నన్ను తీసుకుని రాత్రంతా ప్రయాణం చేసి నెల్లూరికి తీసికేల్లెవాడు. అమ్మాయినని కాదు .అబ్బాయిలకంటే అపురూపమని.ఎం ఫిల్ డీటీపీ నెల్లూరులో చేయించాం
మా నాన అంతా పూర్తయ్యాక నన్ను షాప్ కి తీసికెళ్ళాడు.అయినా తిరిగొచ్చేసరికి రాత్రి పన్నెండయింది .మరుసటి రోజు కొత్త ఏడాది .నేనూ మా నాన ఆ చీకట్లో వాహనాలు లేని రోడ్ల పై కబుర్లు చెప్పుకుంటూ నడవడం ఓ జ్ఞాపకం .


ఎం.ఫిల్ మీ గైడెన్స్ లోనే చెయ్యాలనుంది అంటే నను మన్నించి కాలేజ్ కమిటీ ని ఒప్పించారు కే కే ఆర్ సర్.వారు నాకంటే
నాలుగాకుల ఎక్కువ మొహమాటస్తులు .మొత్తం పరిశోధనలో నేను గైడ్ ని కలిసిన రోజులు వేళ్ళకి కూడా సరిపోనన్ని రోజులు.అయినా ఈ పరిశోధన వారి
మార్కు పరిశోధన.అదో జ్ఞాపకం

కొత్త కాపురపు తొలి రోజులు .అప్పుడే మా మావ గారు రిటైరై కొడుకు కి ఒక స్కూటర్ కొని పెట్టారు.
ఆ కొడుకు ఆ స్కూటర్ పై నన్ను రత్న మాల,వేణు గోపాల్,సీఫెల్ సభలూ ,లైబ్రరీలూ ఒకటేమిటి తెగ తిప్పాడు ఈ పరిశోధన కోసమని .విసుగనేదే వుండదు బంగారానికి అప్పటికీ ఇప్పటికీ ...అదో జ్ఞాపకం .

అప్పటి వరకు నాకు స్కూటర్ ఎక్కడం అనుభవమే లేదు .మొదటి సారి బోల్డు సిగ్గు పడుకుంటూ
ఆ నీలం రంగు స్కూటర్ ని ,నీలం రంగు చుడీదార్లో వున్నా నేను యెట్లా కూర్చోవాలో తను చెప్తే సిగ్గు పడుకుంటూ
కూర్చున్నాను .ఆ తరువాత అది నాకు బోలెడు లోకాలని చూపించింది .అదంటే నాకు అలవిమాలిన ప్రేమ.అందుకని దాన్ని బద్రంగా దాచుకున్నాను మా ఇంట్లో .అదో జ్ఞాపకం .

ఏదైనా రాసిన తరువాత దాని మొహం చూడాలంటే ఎందుకో చిరాకు నాకు .అందుకే ఇది మార్పూ చేర్పులూ చేయని అప్పటి పరిశోదనే . పబ్లిషర్ అచ్చు తప్పులు చూడమంటే నా వల్ల కాదంటే కాదనేసాను. వారే ఆ పని చూశారు.అదొక మంచి స్నేహపు జ్ఞాపకం .

ఈ ఇంద్ర ధనస్సుకి రంగులనిచ్చిన జ్ఞాపకాలివి ! అందుకే ఈ పలవరింత !

స్పందన

ఇవాళ నిజానికి బ్లాగింగ్ చేసే ఉద్దేశమే లేదు కానీ ఇది రాయాలనిపించింది. ఇవాళ,ఇప్పుడే  ఈ నెల ''పాల పిట్ట '' లో గంగిసెట్టి లక్ష్మీ నారాయణ గారు, ఇందిరా గోస్వామి గారి గురించి వ్రాసిన ''వర్తమాన చరిత్రకు సృజనాత్మక శిల్పి''స్మరణ చదివాను.ఎందుకనో బాగా దుక్కం వచ్చింది.ఆ దుక్కం ఎందుకనో తెలియనే   తెలియదు  .బహుసా ''విషాద కామరూప ''చదివిన నాటి దుక్కపు పునరావృతం కావచ్చును .

మన అనుభవానికి రాని విషయాలు కూడా ఒక మంచి రచయిత వాక్యాల  వెంట వెళ్ళినప్పుడు అనుభవంలోకి వచ్చే తీరుతాయి.ఇవాళ అంతకన్నా కూడా ఎక్కువగా ఈ వ్యాసకర్త స్మరణ వల్ల విషాద కామ రూప లోని స్త్రీ వైధవ్య విషాదం నా మనసులోకి చేరి దిగులు గూడుని కట్టుకుంది.

ఆత్యంత ఆశ్చర్యం కలిగించిన విషయం ఏంటంటే నవలలోని కథానాయకుడు 'ఇంద్రజిత్ 'తానేనని రచయిత్రి చెప్పడం.''నాలోని మరో భాగం.అందులో చాలా వరకు నన్ను నేను జెండర్ పరిథి దాటి చిత్రించుకున్నాను''అన్న ఆమె సమాధానం,నన్నేదో చేసింది ...ఏం చేసిందో చెప్పడానికి నాకిప్పుడు సరైన పదం  తోచటం లేదు.

వ్యాసకర్త ,తానీ నవలని కన్నీరు పెట్టుకుంటూ అనువదించానని చెప్పటం ,తెలీదు కానీ ,ఎందుకనో దుక్కాన్ని పెంచింది.రాత్రి GERHART HAUPTMANN పెద్ద కథ FLAGMAN THIEL చదివాను .ఎంత బాధ పెట్టిందంటే పాపాయి వాళ్ళ నానకి కథ చెప్పినదాకా నిదర రానేలేదు.

ప్చ్ ! ఏమిటో మనసును అల్లకల్లోల పరిచే ఈ విషాదాలన్నీ  ఒక్క సారే వచ్చిపడ్డాయి.

నత్త ప్రణయయాత్ర

ఇస్మాయిల్ గారిది నత్త ప్రణయయాత్ర అనే పేరుతో హైకూలు పుస్తకమోటి ఉంది .ఇస్మాయిల్ కవిత్వమంటే ఎల్లపుడూ మురిసి పోతూ ఉంటాను గనక, ఇవాళ ప్రత్యేకంగా బలే ఉన్నాయని అనను .ఏమైందంటే ఇవాళ పెద్ద వర్షం మెరుములు, ఉరుముల్ని వెంటేసుకుని మా ఇంటికి వచ్చింది .నల్దిక్కులా పచ్చటి పచ్చదనం [అంటే మరీ పచ్చదనం అని అనమాట ]ఆహ్లాదాన్నవుతూ ,పరవశిస్తూ ...ఉండగా నా కుర్చీకి అటువైపున ఒక నత్త గారు ఎక్కడికో వెళ్తూ ఉన్నారు .మరేమీ ఆలోచించక మనసు ఇస్మాయిల్ గారి చివరి చిట్టి హైకూని గుర్తుకు తెచ్చేసుకుంది .బోల్డు నవ్వొచ్చింది .

సముద్ర ఘోషని

నిత్యం మోస్తుంది

నత్త

నత్త
నత్త గుల్లలో దూరి
ఏమి తల పోస్తుంది చెప్మా !

నత్త
ప్రియురాలి ఇంటికి
మెరిసే రోడ్డు వేసింది

నత్త

ప్రియురాలి ఇల్లు చేరేటప్పటికి

ఆమె ముసలిదైపోతుంది

రాలి పోయిన చందమామ !

ఇవాళ ఇక్కడ జోరు వర్షం .చిన్నప్పటి నుండి కోరిక ఎడ తెరిపి లేని వర్షాన్ని వింటూ ఉండగలగాలని.తీరి పోతూ ఉంది .స్నేహితురాలు అన్నది ఇద్దరం ఒకటే సారి ''విమెన్ ఇన్ లవ్'' స్టార్ట్ చేద్దామని .ఎందుకో ఆ పుస్తకమంటేనే భయం .అట్లాటిదే హిమజ్వాల .ఎందుకొచ్చిన కష్టం, సుఖంగా ఉన్న ప్రాణాన్ని చల్లగా ఉండనీయక .రాత్రి పది పేజీలైనా చదివి పడుకోమంది .మొరాయించేసి నిద్ర పోయాను .ఆక్క చెల్లెళ్ళ లోతైన తొలి తొలి మాటలే భయ పెట్టేస్తాయ్.మొదటి పేజీలోనే అక్క, చెల్లి అన్న ఏదో మాటకి అంటుంది ,''ఇన్ ది అబ్ స్ట్రాక్ట్ బట్ నాట్ ఇన్ ది కాంక్రీట్ ''అని ఆ మాట శీర్షిక చేసి కవిత ఒకటి రాసుకున్నా2005 లో .

ఇవాళ ఒరియా రచయిత ఉపేంద్ర కిషోర్ దాస్ రాసిన చిన్ని నవల ''రాలిపోయిన చందమామ '' తీసుకున్నా, విమెన్ ఇన్ లవ్ ని అవతల పారేసి .అమ్మాయి సత్తి మధ్య తరగతి బ్రాహ్మణ పిల్ల .ఆ పిల్ల కంటే చాలా పెద్ద వాడైన ఒక జమీందారుకి ఇచ్చి పెళ్ళి చేస్తారు తల్లి దండ్రులు .నాథం ఆ పిల్ల అత్త కొడుకు .వాళ్ళిద్దరి మధ్య ఏదో ఆకర్షణ ఉంటుంది .పెళ్లై భర్త ఇంటికి వెళ్ళినా అతనికి భార్య కాలేక పోతుంది .అతని ఉంపుడు గత్తె [ఈ మాట అసహ్యంగా ఉంది .పుస్తకంలో అదే వాడారు .ఇంకో మాట యోచించాలి ]దాష్టీకం భరించరానిదిగా ఉంటుంది .

ఒక సారి భర్త కొడుకు పుట్టు వెండ్రుకలు తీయించేందుకు ,పక్క ఊరి మందిరానికి వెళ్లి ,వారి నుండి తప్పి పోతుంది .అక్కడ నాధం తతస్తపడుతాడు .తుఫాను చేత రాత్రి అక్కడే తలదాచుకుని పక్క రోజు ఇంటికి వస్తారు .భర్త వెళ్ళ గొట్టేస్తాడు .నాధం కటక్ తీసికేల్తాడు. కొన్ని రోజులు అలా గడుస్తుంది .చివరికి ఒక రోజిక ఊరికి వెళ్లాల్సిందేనని పట్టు పడ్తుంది .అప్పుడు నాధం చెప్తాడు ఆపిల్ల తల్లి దండ్రులు కలరా తో చని పోయారని .చివరికి ఊరికి వెళ్తారు .

ఆ ఊరి వాడే అయిన స్కూల్ టీచర్ వీళ్ళని అనుకోని పరిస్థితుల్లో చూస్తాడు .అమ్మాయిని బెదిరిస్తాడు .ఆస్తినంతా తన పేర రాసియ్యమని లేదంటే ఊరంతా వీరి విషయం చాటింపు వేసేస్తానని .అది తెలిసి నాధం వాడిని బెదిరిస్తాడు .అనుకున్న విధంగానే గ్రామం నాథాన్ని బెదిరిస్తుంది ,ఏ సేవలూ అందనీయకుండా చేస్తుంది .ఇదంతా చూసి తన వల్ల అతనికి ఏ కష్టం కలగ కూడదని భావించి సత్తి, నాథానికి ఒక ఉత్తరం రాసి పెట్టి అర్థ రాత్రి ఇళ్ళు విడిచి పెట్టేస్తుంది .ఆమె ప్రయాణం లో నది ఎదురొస్తుంది ...సత్తి ముగింపుని సూచిస్తూ,,అంతటితో నవల అంతమై పోతుంది .

ఆ మధ్య గుర్రం కథ ఒకటి చదివాను, బ్లాక్ బ్యూటీ అనుకుంటా గుర్తు రాటం లేదు .ఎందుకో అందులో గుర్రం నిస్సహాయత అప్పుడు నాకో అమ్మాయి జీవితాన్ని గుర్తుకు తెచ్చింది .ఈ నవలలో సత్తి మళ్ళి ఆ నవలను జ్ఞాపకం చేసింది .చాలా సమర్దవంతంగా నా మనసు రెండిటినీ కలిపింది .రెండు అసహాయతల రూపం ఒకటే .

వాన బాగుంటుంది .పుస్తకం బాగుంటుంది .ముసురుపట్టిన ఆకాశమూ,దిగులు పెట్టించే పుస్తకమూ కలిస్తే ఆ పుస్తకం చదివిన జ్ఞాపకం జీవితంలో మళ్ళీ మళ్ళీ చాలా వానల్లో మనసులోకి తోసుకొస్తుంది .

నీతి ఏమిటంటే జీవితం ఎంతో చిన్నది కనుక బెంతాం చెప్పినట్టు, సంతోషమనే సుఖాన్ని ఇచ్చే మంచి పుస్తకాలే చదువుకోవలెను.ఇలాటి కష్టాల పుస్తకాలు చదివేసి మనసుని కష్ట పెట్టుకోరాదు .

ఎండీ నిండనీ చెరువు కాడ మెండుగ ఒక్క వాన గురిసె !

ఇవాళ పుస్తకాలు సర్దే పని చేసుకుంటూ ఉంటె రాయలసీమ రాగాలు అని తెలుగు అకాడమి వాళ్ళ మోనోగ్రాఫ్ ఒకటి దొరికింది .అటిటు తిప్పుతుంటే ఈ గేయం తగిలింది .మా నాన్న రాయలసీమ ప్రాంతం వాడు .మా అమ్మది కోస్తా ప్రాంతం .ఉద్యోగం తదితర కారణాల వల్ల కోస్తా ప్రాంతంలోనే మేం ప్రస్తుతం ఉంటున్నాం .ఇప్పుడు మేం ఉన్న ప్రాంతంలో నీటి కరువు లేదు .ఐనా పాతాళానికి పైపులు వేసినా నీటి చుక్క దొరకని ప్రాంతం నుండి ,రైతు కుటుంబం నుండి రావడం వల్ల మా నాన్న దాహార్తి తీరనే లేదు .చుక్క నీళ్ళు వృధా అయినా విరుచుక పడతారు ,విసుగు పడతారు.ఎండిన గొంతు కథలు బోలెడు చెబుతుంటారు.ఈ గేయం చూడగానే మా నాన్న గుర్తొచ్చారు .కొంచెం దిగులేసింది .అందుకే ఇవాళ బ్లాగింగ్ చేసే ఉద్దేశ్యం లేకున్నా షేర్ చేయాలనిపించి ఇది రాస్తున్నా.. .

ఈ గేయం లో మార్మికత ఉందని, తనకూ అర్థం కాలేదని సేకర్త ,వ్యాఖ్యాత ఐన కే.మునెయ్య గారు ముందే చెప్పేశారు.మనకూ ఆ మార్మికత అర్థం కాదు ..కాని మొత్తం చదివేసుకున్న తరువాత ఏదో అర్థం ఐనట్టు తోస్తూ ఒక దిగులు మనసును తొల్చటం మొదలు పెడ్తుంది.

హరి కాంభోజి రాగ స్వరాలూ -ఆది తాళం

ఎండీ నిండనీ సెరువు కాడ
మెండుగ ఒక్క వాన గురిసె
నిండా నంటుందే
ఎండా నంటుందే -రామా

నిండీ నిండని సెరువు కింద
వచ్చిరి ఇద్దరు సేద్యగాళ్ళు
ఎద్దులు లేవన్నా ఒకనికి
మడకా లేదన్నా-రామా

ఎద్దు మడకా లేని వాళ్ళూ
ఎకరా సేద్యం చేసినారన్నా
గడ్డీ లేదన్నా గడ్డికి
వడ్లె లేవన్నా-రామా

గడ్డీ వడ్లు లేని దానికి
వచ్చిరి ఇద్దరు బేరగాండ్లు
తెచ్చిరి రెండు రూకలన్నా
సెల్లానంటాదే ఒకటి
మిగలానంటాదే -రామా

సెల్లీ మిగలని రూకా తీసుకుని
సిత్తూర్ సంతకు సరుక్కుపోతే
సంతే ఉందన్నా సంతలో
సరుకే లేదన్నా-రామా

సంతాగింతా సూసూకోని
మేడికుర్తి ఊరికి బోతే
ఊరే గానన్నా ఊళ్ళో
మందే లేరన్నా-రామా

మంది గింది లేని ఊళ్ళో
ఉండిరి ఇద్దరు కుమ్మరోల్లు
ఒకరికి తలకాయ లేదన్నా
ఒకరికి మెడకాయ లేదన్నా -రామా

తలకాయ మెడకాయ లేని వాళ్ళూ
చేసిరి రెండూ కుండాలన్నా
ఒకటి అంచే లేదన్నా
కుండకు అడుగే లేదన్నా -రామా

అంచూ అడుగూ లేని బానకు
పోసిరి రెండూ సేర్లా బియ్యం
ఉడక నంటాయో
రెండూ మిడక నంటాయో-రామా

ఉడికీ మిడకని కూటికైనా
వచ్చిరి ఇద్దరు చుట్టాలన్నా
ఒకనికి గొంతే లేదన్నా
ఒకనికి కడుపే లేదన్నా -రామా

గొంతూ కడుపు లేని వాళ్ళూ
తినిరి రెండూ షేర్ల బియ్యపు కూడు
లేస్తానంటాడే ఒకడు
లెయ్ లేనంటాడే -రామా

ప్లేటో కవిత ఒకటి .....

ఏదో వెదుకుతుంటే ఇస్మాయిల్ రెండో ప్రతిపాదన చేతిలోకోచ్చింది .

తిప్పుతుంటే ప్లేటో తగిలాడు
ఆదర్శ రాజ్యంలో కవులకు స్థానం లేదు ,కవుల్ని దేశ బహిష్కారం చేయడం ప్రజా క్షేమం కోసం మంచిదంటాడు ప్లేటో. ఆహా !ఎంత సత్యం చెప్పాడు అనుకుంటామా ..తనే చూడండి ఎంత అద్భుతమైన కవిత రాసి పడేశాడో ......

నేనే ఆకాశాన్నైతే

నీ పైన పరచుకుని

లక్ష నక్షత్ర

నేత్రాలతో నిన్ను

వీక్షిద్దును కదా

ఇస్మాయిల్

25 వ తేదీన ఇస్మాయిల్ కోసం బ్లాగ్లో రాయాలనుకున్నాను .ఇస్మాయిల్ కవిత్వమంటే నాకు విపరీతమైన ఆకర్షణ .గొప్ప వ్యక్తుల్ని కవుల్ని కలిసి చూడటం నాకెప్పుడూ ఆసక్తిగా అనిపించదు ,కానీ చలాన్ని ,ఇస్మాయిల్ ని కలవగలిగి ఉంటె బాగుండనిపిస్తుంది.ఇక తీరని కోరిక .ఇస్మాయిల్ కవితలలో నాకు బాగా ఇష్టమయింది ఒకటి ఇక్కడ ........

వేయి పిర్రల సముద్రం

ఊగుతోంది వేయి పిర్రల సముద్రం

ప్రియా ,నిర్ణిద్రం

లాగుతుంది స్మృతి నౌకను ఉప్పాడకు

ప్రియా, నీ జాడకు

మొగ్గి చూస్తోంది రెప్ప లేని కన్ను

ప్రియా, మిన్ను

సిగ్గు లేని సాగరం వర్తించు నగ్నంగా

ప్రియా, ఉద్విగ్నంగా

పాదుకున్నాయి మనలో కడలిఊడలు

ప్రియా ,మన నాడులు

ఈదు నిశ్శబ్దపు చేపలు రొదనిచీలుస్తో

ప్రియా,నను పిలుస్తో

నురగలుకక్కే సాగరతీరాన

ప్రియా, రతీవరాన

విరగనితరగలం మనం మాత్రం

ప్రియా, విచిత్రం

ఎండ్రకాయల్ని తోలే ఏటవాలు సూర్యుడు

ప్రియా ,అనార్యుడు

పండు వంటి నీమేను స్పృసిస్తాడు

ప్రియా ,కందిస్తాడు

అల్లుతుంది అలలపై చంద్రుని సాలీడు

ప్రియా ,తన గూడు

అందుకో ఆహ్వానం ప్రవేశించు జాలంలో

ప్రియా ,ఇంద్రజాలంలో

చుట్టుకు పోయిన నరాలతో

ప్రియా ,కరాలతో

పెట్టుతోంది సంద్రం నిరంతరం రొద

ప్రియా ,విను దాని సొద

చుట్టుకుపోయే శంఖాన్నడుగు

ప్రియా ,ఎదనడుగు

చూరు కింద చుట్టుకొనే హోరు గాలి చెప్పదా

ప్రియా ,మనకథ విప్పదా

వేగలేను కడలిమ్రోల అహరహం

ప్రియా ,నీ విరహం

ఊగుతోంది వేయి పిర్రల సముద్రం

ప్రియా ,నిర్ణిద్రం.

ఒక జోల పాట

మా అమ్మాయికి జ్వరమొచ్చింది .పాపాయి;జ్వరమంతాsనాకిచ్చేయ్ దేవుడా అన్నాను .పాపాయి అన్నది, ఆహా ..నేనియ్యను నీకేమైనా అయితే .కావాలంటే కాంచన కి ఇచ్చేస్తా .అంది(కాంచన మా కుక్క )అమ్మాయిలు బంగారు తల్లులు .పాపాయిల కోసం ఒక జోల పాట ఇవాల్టి నా పోస్ట్ .చిన్నప్పుడు మా అమ్మమ్మ మా చిన్న తమ్ముడికి పాడుతుండేది హాయి వెంకట రమణ అబ్బాయిని గాయి...అని బహుశా అందరికి అది వచ్చి ఉంటుందేమో .నేను దాన్ని అమ్మాయిని గాయి అని మార్చుకుని పాపాయికి పాడుతాను .ఈ జోల పాట చూడండి ఎంత బాగుందో ...

చిన్ని మా అమ్మాయి శ్రీ ముఖము చూసి

సిగ్గుపడి జాబిల్లి పొడువగా వెరచు

పందిట్లో అమ్మాయి పాకుతూ ఉంటె

పనస పండని జనులు పరుగులెత్తేరు

దొడ్లోన అమ్మాయి దొర్లాడుతుంటే

దోస పండని జనులు దోసిలోగ్గేరు

నీలాలు కెంపులు నిలువు వజ్రాలు

నిత్యమూ అమ్మాయి నీల్లాడు చోట

పగడాలు రత్నాలు పారిజాతాలు

పడలి మా అమ్మ్మాయి పని చేయు చోట

చూడగా ముద్దమ్మ పాడగా ముద్దు

అందరికి మా అమ్మి అల్లారు ముద్దు

లోకమంతా ఎవరి ఎంగిలీ ఓ రమణా.......

అరటి ఆకుల పల్లెమున భోన్చేద్దామనుకుంటే

వీగాముట్టిన వెంగిలీ ఓ రమణా

వెంగిలెన్గిలని వేకాము చేసేవు

లోకమంతెవరెంగిలీ ఓ రమణా

తల్లీ దిక్కడ పాలు తాగుదామని బోతే

అన్నా తాగిన వెంగిలీ ఓ రమణా

ఆవు దిక్కడ పాలు తాగుదామని బోతే

దూడా ముట్టిన వెంగిలీ ఓ రమణా

రుక్షములో పల్లైన భోన్చేద్దామని పోతే

పక్షి ముట్టిన వెంగిలి ఓ రమణా

చలములో నీళ్ళైనా తాగుదామని బోతే

కప్ప తాగిన వెంగిలి ఓ రమణా

పథేర్ పాంచాలి -అందగత్తె ఈ పుస్తకం

పాపాయికి చాలా కథల పుస్తకాలున్నాయ్ .దానికి వాటిలో " అమ్మ చెప్పిన కతలు "అనే పుస్తకమంటే మరీ ఇష్టం .ఒక సారి ఆ పుస్తకం నానకి చూపించి నానా ఈ పుస్తకంలో మంచి మంచి కథలుంటాయి మేక కథ ,పులికథ ,దెయ్యం కథ... అందగత్తె నానా ఈ పుస్తకం అని చెప్పింది. పుస్తకాన్ని అందగత్తె అని అనడం నేనదే మొదటి సారి వినడం .ఆశ్చర్య పడ్డాను ఆ మాట చాల సార్లు గుర్తొచ్చేది .

మొన్న అనుకోకుండాపుస్తకాల అలమర నుండి పథేర్ పాంచాలి పుస్తకాన్ని తీసాను ఈ శని ,ఆదివారాలు ఆ పుస్తకానికి అంకితం చేయాల్సి వచ్చింది.పుస్తకం ముగించిన తరువాత అనుకోకుండా ఉండ లేక పోయాను అందగత్తె ఈ పుస్తకమని .

మొన్న వేసవిలోననుకుంటా ఇంటికెల్లినప్పుడు మా డిగ్రీ కాలేజ్ తెలుగు లెక్చరర్ బిబూతి భూషణ్ మరో పుస్తకం "వనవాసి "కి తప్పొప్పులు దిద్దుతున్డినారు. hbt గీత గారు మేడమ్కి స్నేహితురాలు .మేడం కోసమని వనవాసి మాతృక ''అరణ్యక'' పట్టుకేల్లెను.''వనవాసి'' ఇప్పుడు మార్కెట్లోకి వచ్చేసింది కాని నేను ఇంకా చదవలేదు .

బిబూతి భూషణ్ ఇంకా చాలా నవలలూ ,రెండొందల దాకా కథలూ రాసారట .కానీ ఇదే ఆయన ప్రఖ్యాత నవల .సత్యజిత్ రే ప్రఖ్యాత చలన చిత్రం పథేర్ పాంచాలి కి మాతృక .రచయిత మరణించిన పిదప ఆయన భార్య అనుమతితో ఈ నవల సినిమా రూపాన్నితీసుకొందినవల చదవక ముందు సినిమా కనక చూసి వుంటే సినిమా నిశ్చయంగా గొప్ప సినిమానే కాని నవల చదివి సినిమా చూస్తే నవల ఆత్మ అతి కష్టం మీద సినిమాలో కి వచ్చిందని తెలిసిపోతుంది సినిమా కున్న పరిమితుల దృష్ట్యా అది తప్పదేమోహరి హరుడు ,సర్వ జయ ,ఇందిరమ్మ ,దుర్గ ,అపు ఇందులో ప్రధాన పాత్రలు .బిభూతి భూషణుడి స్వీయ జీవితం పరిశీలిస్తే అపు పాత్ర అతని ఛాయల తో నడుస్తందని మనకు అర్థం ఔతుంది .

ఇందిరమ్మ పాత్రతో నవల ప్రారంభమౌతుంది .కొన్ని పేజీల తరువాత ఇందిరమ్మ పాత్ర చని పోతుంది కానీ సత్యజిత్ రే ఆ పాత్రను సినిమా దాదాపు చివరికొచ్చే వరకు బ్రతికించాడు .బహుశా సినిమాలో ఆ పాత్రదారి నటన అందుకు పురికోల్పిందేమోనని నాకు అనిపించింది .శరత్ శ్రీకాంత్ నవలలోని ఇంద్ర నాథుని పాత్ర స్వల్ప నిడివిలోనే పాటకుల పైన ఎంత ప్రభావం చూపుతుందో ఈ ఇందిరమ్మ పాత్ర ,ఆమెపై దుర్గ కి గల ప్రేమ మనపై అలాంటి ముద్రే వేసి వెళతాయి .నవల చివరి వరకూ మనం ఇందిరమ్మ పాత్రను ఆమె చెంబు శాలువాలనూ మరిచి పోనేలెం .

తరువాతి పాత్ర దుర్గ .ఒక సారి పుస్తకం చదివారా ఇక మీరెప్పటికి దుర్గ ని మరిచి పోలేరు .అలా మరచి పోకుండా ఉండటానికి ఆ పిల్ల మిమ్మల్నేమీ చేయదు .వాళ్ళమ్మ చెప్పినట్టు "ఆగమ్మ కాకి ల"అలా తిరుగుతూ ఉంటుంది .ప్రకృతి, ఆ పిల్ల వేర్వేరుగా మనకెప్పుడూ కనిపించరు .ఆ పిల్ల స్వేఛ్చా ప్రవృత్తి ,ఆ పిల్ల తిరిగే ప్రకృతి కలిసి మన మనసులోకి ప్రవేశించి ఇక అక్కడనుంచి కదలి పోవు .ఎంత కాలమైనా సరే .ఇంద్ర నాథుడు మనల్ని వదిలి పోనట్టు .

దుర్గాకి తమ్ముడి పైన ,అపూ కి అక్కపైన ఉండే అపురూపమైన ప్రేమ కూడా మనల్ని కట్టి వేస్తుంది .చిన్న వయసు పిల్లలలో కనిపించే దొంగిలించే అలవాటు దుర్గకి కూడా ఉంటుంది .ఒక సారి పూసల పేరు దొంగలిస్తుంది.పక్కింటి వాళ్ళు ఆ సందర్భంలో సర్వజయతో గట్టి గొడవ పాడుతారు ఇంకో సారి పక్కింటి రాణు పెళ్లి జరుగుతూ ఉంటుంది .వాళ్ళది బంగారు కుంకుమ భరిణ పోతుంది .ఆ సందర్భంలో దుర్గ మీద దొంగతనం మోపి రక్తాలోచ్చేట్టు కొడతారు ."దాని సంగతి మీరింకా తెలుసుకో లేదు దొంగకి దెబ్బ తప్ప మరో మందు లేదనుకో నే ;చెపుతున్నాగా దెబ్బలు అపుడే ఏమయ్యాయి ?ఆ వస్తువు దొరకనిదే దీన్ని విడిచి పెడతాననుకున్నావా?హరి హరి రాయ్ నన్నేం తల తీసిమోలేస్తాడ ''అంటుంది ఒకావిడ ఆ సందర్భంలో .అప్పటి ఆ పిల్ల నిస్సహాయ స్థితి ,పేద వాడు కనుక పిల్లనేం చేసినా ఆ తండ్రి ఏమీ చేయలేడనే వారి ధీమా .మొత్తం కలిపి ఆ సంఘటన దుర్గపై సానుబూతిని కలిగిస్తుంది .మునుపటి దొంగతనం సంగతి మరచి పోయి కల వారి దౌర్జన్యం పై ద్వేషం ఏర్పరచుకుంటాం .దుర్గపై ఏమాత్రం అనుమాన పడం .కానీ దుర్గ మరణం తరువాత ఒక రోజు ఆ కుంకుమ భరిణ ఇంట్లోని అటక పై నుండి జారి అపూ కంట్లో పడుతుంది .అపూ దాన్ని చూసి విస్తు పోతాడు .{అపూ తో పాటు రచయిత ఆ రహస్యాన్ని విప్పి మనల్ని ఆశ్చర్య పరుస్తాడు.}మరేం ఆలోచించకుండా ఆ చిన్ని కుర్రాడు దాన్ని దూరంగా పొదల్లోకి విసిరి పడేస్తాడు .అక్కకు సంభందించిన ఆ రహస్యాన్ని ఎవరితో పంచుకోడు. చివరకి తల్లితో కూడా.

అలాగే సుదర్శన్ అనే పురుగు కనిపించినప్పటి సంఘటన, అప్పటి దుర్గ మనః స్థితి చిత్రణ కూడా నన్ను బాగా ఆకట్టుకుంది పేద తల్లులు .పిల్లలు ,రోజు గడవటమే కష్టమైన చోట వారిలో కనిపించే విభిన్న రకాల భావోద్వేగాలు .ఆ సంఘటనలు చిత్రించడంలో రచయిత నేర్పు .విపరీతంగా ఆకట్టుకుంటాయి .ఇందిరమ్మ పట్ల సర్వజయ కటినమైన ప్రవర్తన రచయిత సహజత్వానికి దగ్గరగా చిత్రిస్తాడు .అసహాయులైన ఆడవారు చాలా సార్లు తమ అక్రోసాలని పిల్లలపై ,ముసలాళ్ళపైనే ప్రదరిస్తారు .రాయ్ దీనిని మరీ అమానవీయంగా భావించాడేమో కొంత సరలీకరించాడు .

సత్యజిత్ రాయ్ పై భారత దేశ పేదరికాన్ని మరీ ఎక్కువ చేసి చూపించాడనే అపవాదు ఉందని నేను చాల సార్లు చదివాను .బెంగాల్ను చూస్తే ఆ అపవాదు అబద్ధమేమో అనిపిస్తుంది .ఎప్పుడో 1929 ప్రాంతాలలో రాసిన ఆ నవలలో చిత్రించబడ్డ పేదరికం బెంగాల్లో నాకు ఇప్పటకి ఏ మార్పూ లేకుండా ఉన్నట్లే అనిపిస్తుంది .ఈ నాటికి వ్యవసాయం ,వ్యవసాయాధారిత కార్యక్రమాలు తప్ప మరో దారీ తెన్నూ లేని ప్రజలు ,చాలీ చాలని భూమి ,కుప్పలు తెప్పలుగా మనుషులు ,దాంతో పాటు ఏ దిగులూ భయం లేకుండా ఇంతేసి లావున కనిపించే చెట్లతో ....మా అమ్మమ్మ కాలం వాడైన బిభూతి భూషణ్ కాలంలో ఎలా ఉందొ , నా కాలంలోనూ బెంగాల్ అలాగే ఉంది .

నవల చదవండి .చదివిన తరువాత మీరే అంటారు అందగత్తె ఈ పుస్తకమని ....